Coğrafya Öğretmeni/Yazar Doğu ATEŞ

Ben sismolog değil, jeomorfolog bir coğrafyacıyım. Bunun bana, deprem meselesine çok yönlü ve sonuç odaklı bakabilmemi sağladığı kanaatindeyim. Arap bindirmesinin bir sonucu olarak, Anadolu bloğunun beş milyon yıldır(belki biraz daha eski) batıya doğru kaydığı herkesin malumudur. Bahsedilen kayma hareketi; Anadolu’nun kuzeyinde eskilerin Paflagonya Nebdesi dedikleri, İhsan KETİN hocamızın “Kuzey Anadolu Fay Hattı” olarak isimlendirdiği büyük yırtılma kuşağının ortaya çıkmasını sağlamıştır. Yüksek teknoloji ürünleri ile yapılan ölçümler bu hızın yer yer 12 cm, bazı yerlerde 2 cm / yıl(yer yer daha fazla) olduğunu göstermektedir. Dolayısıyla KAF’ın batı kanadında(Marmara Denizi güneyi ve batısında) biriken kayma enerjisinin 250 yılda bir büyük olmak üzere, sürekli depremlere yol açtığı bilinmektedir. İstanbul güneyinde(Marmara Denizi’nin içindeki fay hatları) 1766 ve 1894 tarihlerinde 7 şiddetinden daha büyük depremlerin yaşandığı kesin olarak bilinmektedir. Deprem tarihlerine odaklanırsak; ilk büyük deprem 2025 – 1766= 259 yıl, ikinci deprem tarihine bakarsak 2025 – 1984 = 131 yıl sonuçlarına ulaşmaktayız. KAF üzerinde 7’den büyük deprem periyodunun 250 yılda bir olduğu pek çok deprem bilimci tarafından kabul edilmektedir. Yani her koşulda depremin eli kulağındadır. İddia edildiği gibi Marmara Denizi’nin içinde, batısında veya Saroz Körfezi yönünde gerçekleşsin, her durumda İstanbul’da binlerce insan yaşamını yitirecektir. Bunu neye göre söylüyorsun? Arkadaşlar MÖ 4. yüzyıldan bu yana Marmara…

  The issue of “Global Warming,” clearly understood since the 1980s and now beyond debate, has led to changes in many aspects of our world today. We should not think of these changes only in terms of vehicle gas emissions or the types and amounts of fuel used in thermal power plants. In the middle and upper latitudes of the temperate zone, where over 70% of the world’s population lives, not only the increase in heat but also the increasingly alarming levels of rainfall scarcity and variability have become a major problem for humanity. The most concrete examples of this problem are currently being experienced in Iran, Turkey, and Pakistan. While access to drinking water in Iran has become nearly impossible, hundreds of lakes, ponds, and wetlands in Turkey have dried up and disappeared. Although these countries are located within the Alpine-Himalayan fold belt and have more water resources compared to surrounding countries, the people of Iran, whose interior regions are particularly covered by deserts, found themselves in a very difficult situation in 2025. The current state of Global Warming (as developed countries will not give up their growth obsession) looks quite bleak for the human family. In this situation,…

From the emergence of Homo sapiens sapiens on Earth around 140,000 years ago to the present day, humanity has undergone numerous revolutions. From the Neolithic era, when settled life began, to the Industrial Revolution of the 18th century, humans have repeatedly reorganized all aspects of life. In this sense, it might be more accurate to refer to humans not as “thinking beings” but rather as “transforming beings.” Among all historical accelerations, the most significant took place in 1989, when Tim Berners-Lee invented the World Wide Web. I believe this invention marks the cornerstone of what can be called humanity’s most recent revolution: the “Information Revolution.” Since 1989, the pace and volume of change have been so immense that in just one second today, we generate more information than humanity did over its entire 140,000-year history. The aim of this article is not to examine each revolution and the transformations they brought, but rather to offer insight into the changes we are likely to experience beyond 2025—through the lens of geography, the “mother of all sciences.” In the future, geology—geography’s most important data source—will reach unprecedented levels. Geologists will carry small handheld devices that can precisely determine the age and formation…

              D. Doğu ATES Geography Teacher   In 1988, when James Hansen used the term “global warming” in the U.S. Senate, referring to the increase in global temperatures, a fictional event took center stage. Since then, the term “Global Climate Change,” often referred to as “unintentional climate change,” has been the phrase used to describe this phenomenon. In reality, it is based on the fact that, since reliable measurements became possible in 1880, global temperatures have risen by 1.2°C. Moreover, with an unscientific approach, all climate differences around the world are often referred to as a major disaster under this label. The significance of a 1.2°C temperature change, when compared to the scale of the entire planet, is clearly negligible. Temperature changes of less than 2°C, as shown by instrumental measurements, are not even noticeable globally without instruments. Furthermore, the Earth’s geological history provides plenty of evidence that the planet’s temperatures have fluctuated greatly, rising and falling many times. For the past 4.6 billion years, the Earth has witnessed multiple instances of temperature increases and decreases. These changes are verifiable through layers in the Earth’s crust, lake sediments, pollen analyses, or tree rings. There…

        D. Doğu ATES Geography Teacher   When the idea of conducting a geomorphological study on Göbeklitepe* and its surroundings emerged, I found myself entertaining quite different thoughts. The Quaternary geology and geomorphology methodologies I was accustomed to typically involved external observation and non-analytical features. However, many of the studies conducted on Göbeklitepe and the “Pre-Pottery Neolithic Period” sites around Şanlıurfa, now referred to as Taş Tepeler (Stone Hills)**, included quantitative methods such as dating and pollen analysis. Knowing that I couldn’t directly perform dating, I set out for Göbeklitepe with Dr. Yetmen. Göbeklitepe is located on a hill near Örencik Village, 18 km northeast of Şanlıurfa city center, north of the Harran Plain. The mentioned hill is a part of the Anatolian Plateau (D III Upper Pliocene) that has been fragmented by the branches of the Euphrates River and has survived to the present day. The wide plains on the horizontal Miocene and Upper Miocene limestone, which have remained undisturbed, appear as a structural plateau extending over the Miocene-Upper Miocene limestone when viewed from the surrounding depressions. However, when evaluated from a broader perspective, it is evident that the Upper Pliocene surface randomly cuts through the…

        D. Doğu ATES Geography Teacher     As the MTA Cave Research Unit’s four-wheel-drive Land Rover jeep climbed the slope, a sense of fear enveloped us. We were about to enter the “Black Hell” cave, a place we had heard about from various people and in different locations multiple times, and we would be mapping it for the first time. From a distance, on a gently sloping hillside where the Obruk Plateau descends into the Konya Plain, a clean container was visible. The scout said, “Here it is. The cave is just over there.” When you reach the right side of the container, you’ll notice a hole about four or five meters in the ground. That’s the cave’s entrance.” In the top right corner of the photo, I am standing. I am wearing an orange jumpsuit. The tall person in front of me (on the left), wearing a yellow jumpsuit, is Emrullah ÖZEL, a geographer and geomorphologist. I don’t remember the other friends individually. However, I do recall that someone from the Biology Department of Ankara University joined us in entering the cave.     Emrullah ÖZEL, a geomorphologist, actually drove the jeep in that direction….

        D. Doğu ATES Geography Teacher   According to data from AFAD, a devastating earthquake with a magnitude of 7.7 struck at 4:17 a.m. on February 6, with its epicenter in Pazarcık, a district in Maraş. The earthquake caused widespread destruction and loss of life across numerous provinces. Initially announced as a 7.4 magnitude quake, AFAD later revised it to Mw 7.7. The earthquake was felt in other countries and was classified as a Level 4 disaster. It was recorded as the most powerful earthquake in Turkey since the 1939 Erzincan earthquake. Numerous aftershocks followed, and at 1:24 p.m. on the same day, another earthquake with a magnitude of 7.6 struck Elbistan, also in Maraş. Rescue efforts continued in harsh winter conditions in the severely impacted cities. A report by journalist Hakkı Özdal published in Evrensel newspaper and subsequent announcements revealed that 53,000 lives were officially lost in the earthquake zone. However, unofficial death toll estimates raised further concerns. The most serious statement came from CHP Adana Deputy Müzeyyen Şevkin, who pointed to claims that “300,000 GSM lines and 183,000 credit cards have remained inactive since the earthquake.” This was interpreted as a sign that the death…

D. Doğu ATES Geography Teacher   “I understand the logic and purpose of all subjects, but geography feels completely outside my area of interest. After all, I can easily find all kinds of information about any place thanks to communication tools. Even when I change neighborhoods within the city, I can learn in just a few seconds what I can do, what I can eat, which streets to explore, or what historical sites to focus on by using my smartphone. Beyond that, I can instantly find the height of mountains, the depth of oceans, or the features of lakes through Google. So, is there really a need for this memorization-based subject? Soon, thanks to thousands of satellites orbiting the Earth, we will be aware of everything on the planet, even ‘a fly taking off from the ground.’ Given this, why do we need a subject that forces us to memorize information about places on Earth?” This question, posed by Boran, a 17-year-old student in Ankara, to his teacher, raises an important issue: How should we respond to convince him and make him appreciate geography? Indeed, by 2025, the speed of information circulation worldwide has reached an incredibly high level*. The…

Değerli öğretmenim, Dr. Emrullah Güney’i hayatımda hiç görmedim. Açıkçası o değerli ellerinden bir kez öpmedim. Bu benim için bir hüzün kaynağı… Çünkü ülkede bilgiye, bilime bir adım dahi attıran kim olursa olsun onun elini öpmek gerek. Emrullah öğretmenimi hayatımda hiç görmedim. Muhtemelen harika sohbetinden hiç istifade edemedim. Lakin öğretmenim, yıllardır bu uzaktaki öğrencisini kitaplarıyla şenlendiriyor. Bu bakımdan en başta Dr. Emrullah GÜNEY öğretmenime bin teşekkürümü sunmam gerekiyor. Bugün sizlere tanıtmak istediğim kitap Prof. Dr. Emrullah GÜNEY ve Prof. Dr. Nurdan İNAN tarafından hazırlanmış olan “GEO – YERBİLİM SÖZLÜĞÜ”. 552 sayfadan oluşan bu değerli çalışma 2600 maddeden meydana geliyor. Küçük boy olan bu değerli derlemenin font boyutu normal bir kitaptan çok daha küçük. Bu bakımdan 552 sayfasının dolu dolu olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz. İnternetin bu kadar geliştiği bir dönemde sözlük okunur mu? Kesinlikle okunmalı. Benim gibi ansiklopedi kuşağının çocuklarına yabancı gelmese de işiyle ilgili sözlük bulunduran, bunlara zaman zaman açıp bakanlar var. Bende dün Prof. Dr. Emrullah Güney ve Prof. Dr. Nurdan İnan’ın hazırladığı “GEO-BİLİM SÖZLÜĞÜ”nün A maddesini okudum. Uzun zamandır bu kadar kaliteli ve nitelikli bir yerbilim seçkisi ile karşılaşmadığımı söylemeliyim. Bu küçük ama çok kıymetli yerbilim sözlüğü doğa bilimlerine ilgi duyan herkesin kütüphanesinde bulunmalı. Bu değerli eser için Emrullah ve…

Bundan birkaç yıl evvel, eşim eve kargo geldiğini söyledi(02.06.2018). Kimdenmiş? dediğimde Murat TÜRKEŞ cevabını aldım ve ruhumu müthiş bir mutluluk kapsadı. Çünkü kargo ulaştığı tarihte Sayın Türkeş’i yüz yüze (sempozyumlar dışında) görmemiş, telefonla dahi konuşmamıştım. Eve döndüm. Mesele tam da düşündüğüm gibiydi. Türkiye’nin yetiştirdiği en değerli iklim bilimcisi bana – benim hiçbir ricam olmaksızın – kitaplarını gönderme jestinde bulunmuştu. Daha da kıvanç duymuş bu kitapları okumak için can atmaya başlamıştım. Alanım Klimatoloji değildi. Ben jeomorfolog ve jeolojiye yakın ilgi duyan bir okur sayılabilirdim. Kitaplardan biri Biyocoğrafya, diğerleri ise iklim ile alakalı idi. Özellikle bir tanesi var ki az sonra ondan ayrıntılı olarak bahsedeceğim. Bu kitap neden kitaplığınızın başköşesinde bulunmalı anlatmaya çalışacağım. “BİYOCOĞRAFYA; Bir Paleocoğrafya ve Ekoloji Yaklaşımı” adlı kitabının gözden geçirilmiş ikinci baskısı (2015) hemen dikkat çekiyordu. Biyocoğrafya konusunda bu güne kadar ülkemizde hazırlanamamış nitelikteki 457 sayfalık bu değerli eseri Murat hocam yakın zamanda aramızdan ayrılan coğrafyacı eşi “Yurdanur” hanıma itaf etmiş. Bu durum kaderin tatsız bir oyunu diye düşünüyorum. Belki de bilmeden Yurdanur hanımı böyle muhteşem bir eserle anmış. Yerinde huzur içinde yatsın… Diğer kitap ise “GENEL KLİMATOLOJİ; Atmosfer, Hava ve İklimin Temelleri” adlı 518 sayfalık çalışmaydı. Klimatolojinın etraflıca ele alındığı bu temel ders kitabına bayılmamak elde değil. Yıllarca…